De jacht in de vossenburcht

Wanneer iemand zijn eigen belang volgt, draagt hij meer bij aan de maatschappij, dan wanneer hij zich voorneemt om de maatschappij te veranderen. Als voorbeeld hiervoor gelden de boer, bakker of de slager. De maatschappij verwacht niet dat wij door hun welwillendheid vlees en brood op de tafel krijgen, maar door hun eigen belang.

Iedereen, die zich een stuk reewild kan veroorloven, zal dit dan moeten vervangen door een steak of een schnitzel, wanneer hij dit niet meer kan verkrijgen. Geen varken of konijn in een stal is zo goed op een natuurlijke wijze volwassen geworden, als dat het in de natuur gebeurt. Voor ieder niet geschoten stuk wild, moet de productie van kippen, varkens en runderen verhoogt worden en draagt dit dus bij aan weer meer milieubelasting.

Zonder de jacht wordt de achteruitgang van de weidevogels, door de predatiedruk van de vos en kraai nog eens extra versterkt. Door de wildschade in het bos zal er geen boompje meer normaal kunnen opgroeien. Is aantal van het bestand te hoog, dan zullen er snel ziekten uitbreken, die de stand reduceren en wie de konijnen met myxomatose en reeën met keelhorzels heeft gezien, zal niet meer snel voor een natuurlijke regulatie kiezen.

Om de hoge stand van de vos terug te brengen is de jacht in de vossenburcht het meest effectief. Vooral in open landschappen zoals de polders zijn dan ook het gebruik van de kunstburcht zeer effectief, dit geldt veel minder in de bosgebieden. Vroeger werd tussen de 30 tot 35% van de geschoten vossen op deze wijze gedood. Vooral het aandeel moervossen is hierbij veel hoger. Alleen bij een hoge stand van de vos is de jacht in de vorm van een drijfjacht of door middel van aanzitten een effectief middel.

Waarom de vos bejagen?

In de grote weidevogelgebieden van Friesland, wordt nu door meer subsidie (Subsidie Agrariërs Natuurbeheer SAN) aan de boeren, de landbouw beter georganiseerd, voor de overleving van de weidevogels. Als gevolg hiervan werden de verliezen in de broedsel teruggebracht van zo‘n 60% - 90% tot zo‘n 10 %. Aansluitend werd echter ook geconstateerd, dat door de hoge predatiedruk van de vos, zwarte kraai en reigers, een verlies van bijna 90% van de kuikens tot gevolg had van de kievit, grutto en de scholekster.

Dit is een uitspraak, die eigenlijk nergens opslaat. Dat het voedselaanbod het aantal predatoren bepaald, is maar zelden geconstateerd. Uitzonderingen bevestigen echter de regel. Neem nou bijvoorbeeld de kraai, ekster, havik, buizerd, vos en de marterachtigen dit zijn voedselgeneralisten, die goed in staat zijn om de weidevogels het overleven onmogelijk te maken en daarna gemakkelijk over te stappen naar andere voedselbronnen.

Alleen bij een zeer beperkt aantal predatoren is het voedselaanbod bepalend voor hun aantallen, zoals bijvoorbeeld de uilensoorten.

"Ik zou het toch ook niet verstandig vinden, om de visstand tot een minimum te beperken, om zodoende de stand van de aalscholver te beperken".

De hazenstand in relatie met de vossenstand in Nederland

De toename van de aantallen komt tot uiting in alle provincies. De bovenstaande tabel geeft aan dat de toename het grootst is in de provincies Friesland, Flevoland, Noord-Holland en Noord-Brabant. De toename bedraagt in sommige gevallen een paar honderd procent. De bescherming die de vos geniet in tal van natuurterreinen heeft mede geleid tot de areaaluitbreiding van deze diersoort.

Daar de jachtdruk op de vos ook op de cultuurgronden de afgelopen twee decennia is afgenomen, door het klemverbod en door de sterke vermindering van het particuliere jachttoezicht, zal de werkelijke toename beduidend groter zijn dan uit de oude afschotcijfers kan worden afgeleid.

Vossenjacht waarom?

6 reekalfjes lagen voor een vossenburcht en er was nog geen stukje gras gemaaid. Hierdoor wordt je als jager met de neus op de feiten gedrukt dat de jacht op de vos echt noodzakelijk is.

In Noorwegen werden 44 Reekalfjes met zendertjes gemarkeerd. Na 60 dagen waren er 21 al de buit van de vos geworden. Waarvan 4 vrouwelijke en 17 mannelijke reekalfjes.

Als aardhonden zijn de teckel en terriër het meest geschikt. Hierbij zijn ook nog vele ondergroepen, die echter allen lang niet meer voor de jacht in de vossenburcht geschikt zijn.

Bij de teckels is de ruwharige de meest geschikte bij de terriërs is de Jack Russel en de Duitse jachtterriër, die hiervoor het meest gebruikt worden. Maar ook onder de Foxterriërs, zoals; de Westfalenterriër, de Parson Jack Russel, Patterdalterriër of de Fellterriër en vele anderen bestaan goede honden voor de jacht in de vossenburcht.

Omdat alle hondenrassen, die voor de jacht op de vos in de bouw, ook vaak gewoon als huishond gehouden worden, is het van groot belang, om bij de koop van een puppy, zeker ook te informeren naar de jachtprestaties van de beide ouders en hieraan groot belang aan te hechten. Veel teckels of Jack Russels zijn daarom voor de jacht in de vossenburcht volledig ongeschikt.

Op vandaag wordt door de meeste aardhonden eigenaren, het vluchten meer gewaardeerd, als het blijven in de vossenburcht. Urenlang wachten komt dan niet voor en indien noodzakelijk laat de hond zich daarom ook gewoon terugroepen. De das moet gemeden worden. Ik heb beide eigenschappen met de jacht meegemaakt. Vaak wordt er ook door te graven, van een vluchter een blijver gemaakt.

Niets is zo ergerlijk, als wanneer voor het doorsteken van de pijp, de vos zich verzet. Op vandaag kun je gericht graven door het gebruik van de plaatsbepalende elektronische apparatuur, die hond aan de halsband heeft, zoals de Ortovox of de Deben

Dat de vos eerder springt als de hond de vossenburcht heeft verlaten, om het van een andere kant te proberen, is nooit met zekerheid te zeggen. Zelden is de vos gesprongen, als de hond van de vossenburcht werd weggehaald. Ik weet zeker, dat zonder te graven, het minstens 30% minder succesvol is om de vos te pakken te krijgen.

De waarschijnlijkheid om een vos in oktober in de bouw aan te treffen is niet groot. Toch zijn er wel vossen, die na de maïsoogst zich verschuilen in de vossenburcht. Januari en februari zijn de meest succesvolle maanden, maar ook in november, december zijn de kansen niet veel geringer. Bij slecht weer, sneeuw, regen en vooral bij storm is de vos normaal eerder in zijn burcht. Meestal is dit niet van belang, omdat van te voren al wordt bepaald, wanneer op de vos zal worden gejaagd. Aan de vossenburcht, kan ik aan de spinnenwebben zien of een vossenburcht belopen is, dat de vos er daadwerkelijk is, is zonder hond, ook voor de meest ervaren jager niet te erkennen.

Volledig irrevant is het om op de reuk vast te stellen of de vos er is of niet. Het zegt alleen maar, dat er een vos is geweest en meer niet.

Ook al lijkt de vossenburcht links boven wat groter, toch zijn ze alle drie er een. Rechts trekt de teckel de aangeschoten vos, die zich nog net in de vossenburcht redden wilde eruit.

• Dassenburchten zijn aan de sporenrillen aan de ingang te herkennen.

• Zij hebben in de regel grotere zandhopen en de ingang is groter.

• In de omgeving zijn sporen en kleine gaten in de grond. Hierin worden de uitwerpsels begraven.

• Het is echter bijna niet met zekerheid te bepalen of de burcht door een vos of das wordt gebruikt. Vaak werd hij door een das bewoont, nu zit er een vos in.

Jagers die met de terriër werken, doen dit vaak met een hond, meerdere honden worden na elkaar ingezet. De jager die met teckels werkt, doet dit vaak met 2 honden en op grotere burchten ook met meerdere honden. Andere jachthonden bijvoorbeeld een Duitse staande draadhaar, worden dan vaak, ook niet als hulp beschouwd. Hij stoort vaak door het geluid en wordt als een veiligheidsrisico voor de hond in de burcht beschouwd.

Vooral bij vossenburchten in het open veld met vaak maar een in- en uitgang moet vaak gegraven worden. Wanneer in januari nog +/- 80 % van de vossen springt, gaat dit getal erna snel terug tot 60% door de aanwezige moervossen. Ook uit een goed gebouwde kunstbouw springen dan 10% van de vossen niet.

Het is raadzaam om op grote vossenburchten met meerdere honden te werken.

Probeer altijd de hond te helpen, als de vos niet wil springen.

Zonder te graven worden veel minder vossen bemachtigd, dus zorg dat je altijd voor voldoende en goed graafgereedschap bij je hebt. Bij het graven zijn de omstandigheden niet altijd even gemakkelijk. Wanneer je door wortelen moet graven, ben je al met een kleine opening tevreden. Hoor je de hond op een diepte van zo’n twee meter, dan moet je graafopening groter maken en als middelpunt de vermoedelijke plaats van de hond aanhouden. Heb je maar 50 cm nodig, dan kun je opening ernaast en wat dieper maken, om de pijp aan de zijkant open te maken. Jammer genoeg komen deze luxe werkzaamheden maar zelden voor.

Debens Ferret Finder Set kost € 130 Deze apparatuur is zeer goed, maar minder geschikt voor vossenburchten, die dieper gaan dan twee meter. In een handomdraai kun je bepalen, waar de vos is.

Hieronder de nieuwe apparatuur van Debens. De prijs ligt rond de € 200, het is voor diepten tot 5 meter te gebruiken. Op dit moment is het in de beproevingsfase en de resultaten zijn positief te noemen.

Het Ortovox apparaat kost € 279,-. Koop je een ontvanger van de nieuwste generatie dan kost die € 362. Met deze ontvanger is Een precieze plaatsbepaling mogelijk. De diepte speelt bij dit apparaat geen rol

€ 495 kost de Pointer Set. De Tracker is met € 699 het duurste.Dit aparaat werd ontwikkeld om de honden bij het drijven boven de grond te lokaliseren. Voor het werk onder de grond is het vooral door de grootte minder geschikt

Zie voor meer informatie waar u deze apparatuur kunt bestellen:http://www.der-jagdhund.de/ en dan onder bauarbeit

Bij de vos is dit geen zeldzaam karwei. In februari springen maar 60% van de vossen. Goede scherpe steekschoppen en een klein bijl en bij vorst een pikhouweel en een zaklantaarn behoren tot de uitrusting die je dan nodig hebt. Voor het uit de bouw trekken van de vos is een gaffel gemakkelijk te gebruiken. Degene die dieper dan twee meter moet graven moet vooral aan het instortingsgevaar denken, er zijn zo al meer doden gevallen.

A. Als het mogelijk is dan altijd het gat zo groot mogelijk maken.

B. Vooral recht naar onderen graven.

C. Voordat de pijp geopent wordt, zorg dat alle spullen uit het gat zijn.

D. Het openen van de pijp moet door de baas van de hond gebeuren.

E. Hierbij is altijd grote voorzichtheid geboden.

F. Hond en vos moeten na het openen van de pijp, direct door een schop van elkaar gescheiden worden.

Hier wordt met de opening duidelijk te klein begonnen. Het zal vermoedelijk nog gaan als de vos niet dieper als een meter wordt verwacht.

Wie dieper moet gaan, heeft minstens een opening van zo’n 70 x 140 cm, nodig om onder in de diepte nog te kunnen werken

Het is bij het openen van de pijp belangrijk om de hond niet meer aan de vos te laten komen. Vaak komen er hierdoor onnodige zware verwondingen voor.

"Wat hoog boven ons de valk aan onverschrokkenheid en wendigheid toont, dat laat diep onder ons de kleine jachtedele teckel en Jack Russell zien".

Een kunstbouw zoals hij vroeger vaak gemaakt werd. Hij had veel voordelen, de vos springt gemakkelijker. Is de hond erdoor gelopen, zit er zeker geen vos meer in.

De kunstbouw met een pijp, met de voordelen; hij trekt niet, minder materiaal nodig en minder werk met het ingraven.

Ook de ingang van de kunstbouw kan gecamoufleerd worden, de vos maakt dat niets uit, maar de normale voorbijganger, merkt echter zo niet waar daar gebeurt.

Ik denk dat het iemand is geweest, die het te veel werk vond bij ingraven van de gangen. Hij ontwikkelde de kunstbouw met een in- en uitgang en vertelde toen, dat daardoor geen trek in de ketel is. Maar ik heb nog niemand meegemaakt, die bij de zelfde lengte, meer vossen in zijn kunstbouw had aangetroffen, eerder het tegenovergestelde. Uit een kunstbouw met twee uitgangen springt de vos beter. Een ander voordeel voor jonge honden is, dat wanneer de hond erdoor heen gelopen is, dat er ook zeker geen vos op de kunstbouw zit.

De vos zit graag in zulke opslagplaatsen van strorollen in het veld. Hier moeten de aardhonden hard werken om de vos te laten springen.

Hout, dit rot in de bodem erg snel. Deze ingang is iets voor konijn-achtige terriërs, anders springt de vos niet. Hier is de ingang te dicht bij de uitgang. De vos zal zich maar zelden naar buiten wagen.

"Enkele honden zijn ook niet benijden"

Heeft het nut een bel of een ratel in de vossenburcht aan te brengen, of met een ijzeren stang op de deksel te stoten om de vos te laten springen? Ervaringen laten zien, dat dit maar voor 50 % lukt. Nadeel, voor 50 % lukt het niet. Het zelfde gebeurt, wanneer met een stokje in de pijp zo opgesteld wordt om te zien of er een vos de pijp bezocht heeft. De kunstbouw wordt hierdoor slechter aangenomen. Ook ander hulpmiddeltjes schrikken vaak af en worden dan ook ontraden, want je moet het toch steeds weer controleren.

• De jacht op de vossenburcht is niets voor grote groepen. Maar 2-3 jagers zijn hiervoor normaal voor nodig. Bij een echte grote vossenburcht met 15 of meer uitgangen, kan het aantal jagers 4 – 6 zijn.

• De aanwezigheid van een grote hond bij de vossenburcht is alleen maar te tolleren, als deze intensief met de aardhond ingewerkt is. Wanneer een vos niet dodelijk geraakt is, moet je er voor zorgen dat de aardhond niet bij de vos kan komen en hem er dus vandaan houden.

• Wanneer de hond nog ver genoeg van de vos vandaan is, moet je deze zo snel mogelijk een vangschot geven.

Wens ik u allen voor de toekomst, als wij de vos in Nederland weer mogen bejagen, als deze op de landelijke vrijstellingslijst in 2006 wordt geplaatst.

En dat het onze trouwe honden altijd goed mag gaan.